Ceza Hukuku Tanım ve Kapsamı
Hangi fiilerin suç sayıldığını ve bunlar karşılığında öngörülen cezaları inceleyen hukuk dalına Ceza Hukuku denir. Ceza Hukuku, birtakım fiileri suç sayarak yasakladığından ve bunlara karşı cezai nitelikte yaptırımlar öngördüğünden insan hak ve özgürlüklerine en ağır müdahaleleri içeren hukuk dalıdır. Ceza Hukuku’nun amacı, insan hak ve özgürlükleriyle kamu düzeninin birlikte korunmasıdır. Ceza Hukuku’nun bu amacına ulaşabilmesi ise etkin bir ceza muhakemesiyle mümkündür.
Ceza Muhakemesi, bir suçun işlendiği şüphesiyle başlayan, ve maddi gerçeği açığa çıkarmayı amaçlayan soruşturma ve kovuşturma evrelerinden oluşan, yargılama süreçlerin ifade eder. Öte yandan belirtelim ki Ceza Muhakemesinin amacı maddi gerçeğin ulaşmak olsa da bunun da bazı sınırları vardır. Zira, maddi gerçeğe her şeye rağmen ulaşılması kabul edilmemiştir. Ceza muhakemesinin tüm işlemleri ve süreçleri insan haklarına saygılı ve hukuki sınırlar içerisinde gerçekleştirilmelidir. Tüm bu nedenlerden dolayı şüpheli ve sanık konumunda olan herkesin savunma hakkından etkili bir şekilde yararlanabilmesi büyük önem taşımaktadır.
Soruşturma Evresi
Bir suçun işlenmiş olabileceğine dair şüphenin varlığından haber alınmasıyla Ceza Muhakemesinin soruşturma evresi başlar. Bu evre genel olarak Cumhuriyet Savcısı tarafından gizlilik esasıyla ve yazılı şekilde yürütülür. Bu evrede Cumhuriyet Savcısı bizzat veya kolluk kuvvetleri aracılığıyla şüphelinin lehine ve aleyhine olan tüm delilleri toplamalıdır. Ayrıca Sulh Ceza Hakimlikleri de muhakeme işlemlerine dair kararlar vermeleri ve bunları denetlemeleri nedeniyle bu evrenin önemli mercileridir.
Kovuşturma Evresi ve Ceza Davası
Soruşturma evresini, iddianamenin ceza mahkemesi tarafından kabul edilmesiyle başlayan ve hüküm kesinleşinceye kadar devam eden kovuşturma evresi izler. Bu evre artık ceza davasının görüldüğü evredir. Ceza davaları genellikle Asliye Ceza Mahkemeleri veya Ağır Ceza Mahkemelerinde görülseler de tüm ceza mahkemeleri bunlarla sınırlı değildir. Bunların dışında özel ceza mahkemeleri vardır. Tüm ceza mahkemelerini şu şekilde sayabiliriz:
Asliye Ceza Mahkemeleri: Bu mahkemeler 10 yıl veya daha az süreli hapis cezası öngörülen suçlara bakmakla görevli olan mahkemelerdir. Kasten yaralama (TCK m.87/4 hariç), taksirle yaralama, hakaret, tehdit, cinsel taciz, dolandırıcılık, bilişim sistemine girme, sermaye piyasası dolandırıcılığı suçları Asliye Ceza Mahkemelerinin görevine giren suçlara örnektir.
Ağır Ceza Mahkemeleri: Bu mahkemeler 10 yıldan fazla süreli hapis cezası öngörülen suçlara bakmakla görevli olan mahkemelerdir. Kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, nitelikli cinsel saldırı, nitelikli dolandırıcılık, yağma, zimmet, resmi belgede sahtecilik suçlar, Ağır Ceza Mahkemelerinin görevine giren suçlara örnektir.
Çocuk Mahkemeleri: Bu mahkemeler, esasen Asliye Ceza Mahkemelerinin görevine giren ancak faili suç tarihinde henüz 18 yaşını doldurmadığından suça sürüklenen çocuk sayılan kişiler hakkında açılan ceza davalarına bakmakla görevlidir.
Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri: Bu mahkemeler, esasen Ağır Ceza Mahkemelerinin görevine giren ancak faili suç tarihinde henüz 18 yaşını doldurmadığından suça sürüklenen çocuk sayılan kişiler hakkında açılan ceza davalarına bakmakla görevlidir.
Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri: Bu mahkemeler, Fikri Mülkiyet alanındaki suçlardan dolayı açılan ceza davalarına bakmakla görevlidirler. Bu mahkemelerin görev alanına giren suçlar, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. maddesi ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71 ve 72. maddelerinde düzenlenen suçlardır.
İcra Ceza Mahkemeleri: Bu mahkemeler, İcra ve İflas Hukuku alanındaki suçlara bakmakla görevlidirler. Bu suçlar, İcra ve İflas Kanunu’nun 331 ila 345. maddeleri arasında tanımlanmış olup yine bu kanunda öngörülen usule göre takip edilirler.
Ceza mahkemesinin vereceği karar sonucunda kovuşturma sona ermez. Zira, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 273/3 hükmünde sayılan haller dışında verilen kararlar hakkında istinaf başvurusunda bulunulması mümkündür. İstinaf incelemesi Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından yapılır. Bölge Adli Mahkemelerinin bozma harici verdikleri kararlar, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286/2 hükmünde sayılan hallerden değilse, temyiz edilmesi mümkündür. Yapılan temyiz başvurusu, Yargıtay tarafından karara bağlanır. Temyiz edilen hükmün Yargıtay tarafından onanması halinde hüküm kesinleşecektir ve kovuşturma aşaması da böylelikle sona erecektir.
Ceza Yargısında Avukat
Ceza hukuku, insan özgürlüğüne yönelik en ağır müdahaleleri içeren hukuk dalıdır. Dolayısıyla şüpheli ve sanık konumunda olan herkesin savunma hakkından etkili bir şekilde yararlanabilmesi büyük önem taşımaktadır. Bununla birlikte suçtan zarar gören kişilerin de müşteki ve katılan olarak ceza muhakemesinin evrelerinde yer alma hakları vardır.
Şüpheli ve sanık yönünden etkili bir savunma stratejisinin geliştirilip uygulanması veya müşteki ve katılanın hakkını etkili şekilde arayabilmesi için Ceza Hukuku alanında bilgi ve tecrübe gereklidir. Dolayısıyla ceza yargısında taraflar açısından avukat desteği alabilmek büyük önem taşımaktadır.
Celil Aktaş Hukuk Bürosu olarak, uzmanlaştığımız hukuk dallarından birisi olan ceza hukukunun her alanında, ceza yargılamasının her aşamasında, müvekkillerimizi gerek şüpheli veya sanık müdafi olarak gerekse müşteki veya katılan vekili olarak temsil etmekteyiz.
Bizimle iletişime geçmek için tıklayın.